AAIA คืออะไร

ใจความสำคัญAAIA (Advanced in AI Audit)พฤษภาคม 2025IT Auditor ที่ต้องตรวจสอบระบบ AI

AAIA (Advanced in AI Audit) เป็น certification ใหม่จาก ISACA ที่เปิดตัวเมื่อ พฤษภาคม 2025 ออกแบบมาเฉพาะสำหรับ IT Auditor ที่ต้องตรวจสอบระบบ AI โดยเน้นการนำความรู้ด้านการตรวจสอบมาประยุกต์กับระบบ AI [1]

เมื่อองค์กรนำ AI มาใช้ ผู้ตรวจสอบควรพิจารณาทั้ง AI governance, algorithmic bias, ความเสี่ยง และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรสรุปความพร้อมขององค์กรจากการมีใบรับรองเพียงอย่างเดียว

AAIA ไม่ใช่ cert ระดับเริ่มต้น — เป็น specialist credential ที่ต่อยอดจาก cert ที่มีอยู่ เช่น CISA, CIA หรือ CPA

เหมาะกับใคร

IT Auditor ที่ต้อง audit ระบบ AI/ML ขององค์กร
IS Auditor ที่ถือ CISA อยู่แล้วและต้องการ specialize ด้าน AI
Internal Auditor (CIA) ที่ทำงานด้าน IT audit/advisory
ที่ปรึกษา GRC ที่ให้คำปรึกษาเรื่อง AI governance
CISO/DPO ที่ต้องดูแลการใช้ AI ให้สอดคล้องกับกฎระเบียบ

ข้อกำหนด (Prerequisites)

ใจความสำคัญไม่ใช่ cert แบบ standaloneCISACIACPAACCA / FCCA

AAIA ไม่ใช่ cert แบบ standalone — ต้องถือ cert ที่ qualify อย่างน้อย 1 ใบ:

Cert ที่ Qualify	เงื่อนไข
CISA (ISACA)	ทางตรงที่สุด — ถือ CISA ที่ยัง active
CIA (IIA)	ต้องอยู่ใน IT audit/advisory role
CPA (US/Canada/Australia/Japan)	ต้องอยู่ใน IT audit/advisory role
ACCA / FCCA	ต้องอยู่ใน IT audit/advisory role

รายละเอียด qualifying designation และเงื่อนไข role ให้ตรวจที่ ISACA Get AAIA Certified โดยต้องคงสถานะใบรับรองที่ใช้สมัครให้ active

ข้อสอบเป็นอย่างไร

ใจความสำคัญจำนวนข้อรูปแบบระยะเวลาคะแนนผ่านสถานที่สอบAI Governance and Risk

ข้อมูลจำนวนข้อ เวลา ช่องทางสอบ และค่าลงทะเบียนอ้างอิง ISACA AAIA Candidate Guide หน้า 4–6 ตรวจเฉพาะรายการเหล่านี้เมื่อ 18 กันยายน 2026; ตรวจเงื่อนไขล่าสุดก่อนชำระเงิน

รายการ	รายละเอียด
จำนวนข้อ	90 ข้อ
รูปแบบ	Multiple Choice Questions (MCQ)
ระยะเวลา	150 นาที (2.5 ชั่วโมง)
คะแนนผ่าน	Scaled score (เหมือน CISA/CISM)
สถานที่สอบ	PSI testing centers / Remote proctoring

3 โดเมนของข้อสอบ

โดเมน	สัดส่วน	เนื้อหา
AI Governance and Risk	33%	AI governance frameworks, AI risk assessment, ethical AI, regulatory compliance, AI strategy alignment
AI Operations	46%	AI system lifecycle, data management, model development, deployment, monitoring, bias detection, explainability
AI Auditing Tools and Techniques	21%	AI-specific audit methodology, tools for AI audit, evidence gathering, reporting, continuous auditing

สัดส่วนที่ต้องระวัง: AI Operations มีน้ำหนักมากที่สุด (46%) — ต้องเข้าใจ technical ของ AI lifecycle ไม่ใช่แค่ governance

ค่าใช้จ่าย

ใจความสำคัญค่าสอบค่ายื่นใบสมัครรับรองหนังสือ / Training (ถ้าเลือกซื้อ)Annual Maintenance Fee

รายการ	ISACA Member	Non-Member
ค่าสอบ	$459 USD	$599 USD
ค่ายื่นใบสมัครรับรอง	$50 USD (ครั้งเดียว)	$50 USD (ครั้งเดียว)
หนังสือ / Training (ถ้าเลือกซื้อ)	ตรวจราคาตามแพ็กเกจ แยกจากค่าสอบ	ตรวจราคาตามแพ็กเกจ แยกจากค่าสอบ
Annual Maintenance Fee	$20 USD/ปี	$35 USD/ปี

ค่ายื่นใบสมัครอ้างอิง ISACA Get AAIA Certified และ AMF อ้างอิง Maintain AAIA ตารางนี้ไม่ใช่ราคารวมทุกค่าใช้จ่าย และไม่รวมค่าสมาชิก ภาษีหรืออัตราแลกเปลี่ยนที่อาจเกี่ยวข้อง

วิธีเตรียมตัว

ทรัพยากรเรียนรู้ตัวอย่างแผนเตรียมตัว (4–6 สัปดาห์)

ทรัพยากรเรียนรู้

แหล่ง	ประเภท	เหมาะกับ
ISACA AAIA Review Manual	หนังสือ official	ใช้ประกอบการอ่าน exam outline; ไม่ใช่ข้อบังคับในการสมัครสอบ
ISACA AAIA Review Course	คอร์ส 2 วัน (virtual)	ผู้ที่ชอบเรียนกับ instructor
ISACA QAE Database	ข้อสอบ practice	ฝึกทำข้อสอบ
NIST AI RMF (AI 100-1)	Framework	เข้าใจ AI risk management
ISO/IEC 42001	มาตรฐาน	AI management system
EU AI Act	กฎหมาย	regulatory context
OWASP Top 10 for LLM	Security	AI-specific risks

ตัวอย่างแผนเตรียมตัว (4–6 สัปดาห์)

เป็นแนวทางจัดเวลาของบทความ ไม่ใช่ระยะเวลาที่ ISACA รับรองหรือการรับประกันผลสอบ ควรปรับตามพื้นฐานและเวลาฝึกของแต่ละคน

สัปดาห์	เนื้อหา
1–2	AI Governance and Risk (33%) — อ่าน NIST AI RMF, ISO 42001, EU AI Act concepts
3–4	AI Operations (46%) — เข้าใจ ML lifecycle, data pipeline, bias/fairness, explainability
5	AI Auditing Tools and Techniques (21%) — audit methodology, evidence, reporting
6	Review + Practice Exams — ทำ QAE ซ้ำจนมั่นใจ

การนำความรู้ AI Audit ไปใช้ในองค์กรไทย

คำแนะนำของบรรณาธิการ: เริ่มจากทำบัญชีระบบ AI ข้อมูลที่ใช้ และผู้รับผิดชอบ แล้วประเมิน governance, data quality, bias และการติดตาม model หลังใช้งาน

ใช้ NIST AI RMF และ ISO/IEC 42001 เป็นกรอบศึกษาการจัดการความเสี่ยง ไม่ควรตีความว่าองค์กรทุกแห่งจำเป็นต้องได้รับการรับรอง ISO/IEC 42001
การเกี่ยวข้องกับ EU ไม่เพียงพอที่จะสรุปหน้าที่ตาม EU AI Act ต้องตรวจบทบาทขององค์กร ประเภทระบบ ขอบเขตการใช้ และวันที่ข้อกำหนดมีผลกับผู้เชี่ยวชาญกฎหมาย
หากใช้ข้อมูลส่วนบุคคล ให้ทีม privacy/legal ประเมินหน้าที่และมาตรการที่เหมาะสม ไม่ถือว่าการมี AAIA ทำให้องค์กรผ่าน PDPA หรือข้อกำหนดอื่นโดยอัตโนมัติ
บทความนี้ไม่มีข้อมูลจำนวนผู้ถือ AAIA ในไทยที่ใช้ยืนยันความขาดแคลนหรือรับประกันความได้เปรียบในตลาดงาน

AAIA เปรียบเทียบกับ Cert อื่น

	AAIA	CISA	CISM	CRISC
เจ้าของ	ISACA	ISACA	ISACA	ISACA
เน้นด้าน	AI audit โดยเฉพาะ	IS audit ทั่วไป	IS management	IT risk management
Prerequisites	ต้องมี CISA/CIA/CPA	5 ปี IS audit	5 ปี IS management	3 ปี IT risk
ระดับ	Specialist (ต่อยอด)	Professional	Professional	Professional
เปิดตัว	2025	1978	2002	2010
AI-specific	✅ 100%	❌	❌	❌

คำแนะนำของบรรณาธิการ

คำแนะนำต่อไปนี้เป็นแนวทางเตรียมตัวของกองบรรณาธิการ ไม่ใช่คำพูดหรือประสบการณ์สอบที่ยืนยันจากผู้สอบรายใด และไม่รับประกันผลสอบ

ฝึกทำ audit plan สำหรับระบบ AI: ระบุข้อมูลนำเข้า ความเสี่ยง bias และ model drift ตลอดจนหลักฐานที่จะใช้ประเมิน controls
ทบทวน AI Operations ควบคู่ governance และฝึกอธิบายว่าข้อค้นพบกระทบธุรกิจอย่างไร
ปรับเวลาเตรียมตัวตามพื้นฐาน AI และ audit ของตน ไม่ถือว่าแผน 4–6 สัปดาห์รับประกันผลสอบ

ต่ออายุ

ตาม ISACA Maintain AAIA:

สะสมอย่างน้อย 10 CPE ต่อปี และ 30 CPE ในรอบ 3 ปี ตามนโยบายของ AAIA
AMF สำหรับ Advanced certifications รวมเป็น $20 ต่อปีสำหรับสมาชิก / $35 สำหรับผู้ไม่เป็นสมาชิก ไม่ใช่การรวมโดยไม่มีค่าเพิ่มกับ CISA AMF
ต้องรักษา qualifying certification ให้ active และเก็บหลักฐาน CPE ตามข้อกำหนด กิจกรรม AI ที่เข้าเกณฑ์อาจนับให้ cert อื่นได้ด้วย แต่ต้องตรวจเกณฑ์ของแต่ละใบ ไม่ถือว่านับอัตโนมัติ

รายละเอียด eligibility และการนับ CPE: ISACA Get AAIA Certified

ITSL กับ AI Audit

ทีม IT SELECT LAB มีประสบการณ์ด้าน:

IA-Based Cybersecurity Audit — ตรวจสอบภายในด้าน cybersecurity ตาม NIST CSF
IT Audit ที่ครอบคลุม AI/ML systems
ถือ CISA, CDPSE, ISO 27001 Lead Auditor ที่เป็น foundation ของ AI audit

→ ดูบริการ IA-Based Cybersecurity Audit → ดูบริการ IT Audit & ISO 27001 → ดูหลักสูตรอบรม CISSP | CISM → ดู คู่มือ Certification ทั้งหมด

แหล่งอ้างอิง

ISACA (2025). ISACA Launches Groundbreaking Advanced in AI Audit (AAIA) Certification. https://www.isaca.org/about-us/newsroom/press-releases/2025/isaca-launches-groundbreaking-advanced-in-ai-audit-aaia-certification
McKinsey & Company (2024). The State of AI in 2024: Gen AI and Beyond. https://www.mckinsey.com/capabilities/quantumblack/our-insights/the-state-of-ai
ISACA (2025). AAIA Certification. https://www.isaca.org/credentialing/aaia
NIST (2023). AI Risk Management Framework (AI RMF 1.0). https://www.nist.gov/artificial-intelligence/ai-risk-management-framework
ISO/IEC 42001:2023 — Artificial intelligence — Management system. https://www.iso.org/standard/81230.html
Vinsys (2026). ISACA Advanced AI Audit (AAIA) 2026: Certification Guide. https://www.vinsys.com/blog/isaca-aaia-certification-guide

AAIA คืออะไร — ISACA Advanced in AI Audit คู่มือเตรียมสอบและค่าใช้จ่าย 2569